ComBioLaw.De

นอกเหนือจากเทศกาลหนังสั้นเมื่อต้นเดือน พวกผมก็ไม่ได้เสียตังค์เข้าโรงหนังมาเกือบจะปีหนึ่งแล้วครับ...แต่บางที ในอีกไม่กี่วันนี้ อาจจะยอมล้วงกระเป๋าเข้าไปดูเรื่องนี้ล่ะ

"Persepolis" เข้าโรงเยอรมันเมื่อวาน (22 พฤศจิกายน) เป็นหนังการ์ตูนขาวดำ ความยาว 95 นาที สร้างจากการ์ตูนขายดีชื่อเดียวกัน อ่า...แต่งานนี้ไม่ใช่การ์ตูนญี่ปุ่น หรืออเมริกัน นะครับ Persepolis เวอร์ชั่นหนังสือการ์ตูน เขียนโดย Marjane Satrapi สาวชาวอิหร่านที่ลี้ภัยมาอยู่ประเทศออสเตรีย ตั้งแต่อายุ 14 แรกเริ่มเลยเธอเขียนมันเป็นภาษาฝรั่งเศส มีทั้งหมด 4 ตอน และเผยแพร่ตั้งแต่ฤดูหนาวปี 2000 จากนั้นก็ได้รับการแปลอีกหลายภาษา (เยอรมันก็ด้วย) ส่วนในรูปของแผ่นฟิมล์ Satrapi เขียนบท และสร้างร่วมกับ Vincent Paronnaud

โดยยังไม่พูดถึงตัวหนัง (เพราะยังไม่ได้ไปดู) แค่ที่มาของการ์ตูนขาวดำที่ว่า ก็น่าสนใจใคร่รู้มากพอแล้ว Satrapi เขียนการ์ตูนเรื่องนี้จากแรงผลักภายในกาย และความหวังถึงสิ่งที่ดีกว่าในประเทศบ้านเกิด เธอเอาภาพชีวิตวัยเด็กของเธอเองในประเทศอิหร่านมาเป็นเนื้อเรื่อง และสาเหตุที่เธอเลือกใช้การ์ตูนในการเล่าเรื่อง ก็เพราะเธอเชื่อว่า...

บันเทิง

เชกูวารา

"ภาพเขียน คือ ภาษาสากลที่สุดในโลก" (Zeichnen ist die universellste Sprache der Welt)

Persepolis เป็นเรื่องราวของเด็กหญิง "Marji" ที่มีโอกาสได้ใช้ชีวิตแค่เพียงช่วงสั้น ๆ ในอิหร่านบ้านเกิด ในช่วงปี 1979 อันเป็นปีของการเริ่มต้น "ปฏิวัติอิสลาม" ยุคที่ประเทศของเธอควรเปลี่ยนเป็นสาธารณรัฐ ประชาชนกินดีอยู่ดีขึ้น นอกจากนี้กษัตริย์ (Schah) ก็จะถูกขับไล่ออกจากประเทศไป แต่แล้วกลับกลายเป็นว่า อำนาจเปลี่ยนไปอยู่ในมือของ กลุ่มนักศาสนา (Mullahs) ที่เอาแต่กดขี่ข่มเหงผู้คนให้ต้องปฏิบัติตามพวกตน และเชื่อฟังศาสนา และในบรรดาผู้คนนั้น ก็รวมถึงครอบครัวของเธอ ซึ่งเป็นครอบครัวปัญญาชนหัวก้าวหน้า และยังเคยมีส่วนร่วมในการปฎิวัติต่อสู้เพื่อต่อต้านกษัตริย์จนสำเร็จมาก่อน ด้วย

Marji ได้เห็นสภาพแวดล้อม และสังคมที่มีการกดขี่ทางความเชื่อ และวัฒนธรรมแบบนี้ ตั้งแต่ตอนอายุ 8 ขวบ และแทนที่เสรีภาพ และชีวิตที่ดีกว่าจะบังเกิด ในไม่ช้ากฎเกณฑ์อันหยุมหยิมเคร่งครัดจำนวนมาก การจำกัดพื้นที่ รวมทั้งการใช้ผ้าคุลมศรีษะ ก็ถูกถือเป็นหน้าที่ของผู้หญิง ซึ่งนั่นเป็นสิ่งที่ Marji ไม่อยากยอมรับมัน เธอเริ่มการประท้วงเล็ก ๆ ของเธอ ตั้งแต่ตอนอายุแค่ 10 ขวบ ภายใต้สโลแกนที่เธอคิดเองว่า „Punk is not ded“ (แต่ตกตัว „a“)

หญิงชาวอิหร่านไม่เข้าใจ ประโยคปฏิวัติ ประโยคเด็ด ของ Marji.

ภาพวัยเด็กที่ Satrapi จดจำได้ ก็คือ ภาพการบังคับ ข่มเหงจิตใจประชาชน, การปฏิวัติ, สงคราม การไล่ล่าคนเห็นต่าง การกวาดล้างวัฒนธรรมตะวันตก แต่แม้กระนั้นก็ตาม หรือ อาจเป็นเพราะเหตุการณ์กดขี่เหล่านั้นเอง ที่ทำให้ภาพแห่งความปรารถนา และความต้องการเสรีภาพ ความเท่าเทียม ที่น่าจะเป็นชีวิตของเด็กในโลกตะวันตก บังเกิดขึ้นเป็นภาพขัดแย้งในหัวของเธอ

ในที่สุด เพื่อความปลอดภัยของตัวเธอเอง Marji ถูกส่งมาเข้าโรงเรียนที่กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย ตั้งแต่อายุ 14 ปี และนั่นเองที่เป็นจุดเริ่มต้นของการเดินทางที่ยาวนาน และยากลำบากท่ามกลางวัฒนธรรมที่แตกต่างระหว่าง โลกตะวันออก ตะวันตก และโลกแห่งความหวัง

ด้วยความหาญกล้า ในหนังผู้ชมจะได้เห็น ภาพวัฒนธรรมอิสลามที่จนถึงปัจจุบันก็ยังคงดำรงอยู่ และโดยไม่เกรงกลัวต่อสิ่งใด Satrapi ตั้งใจแสดงให้เห็นภาพโลกที่แตกต่างคู่ขนานกันไป รวมทั้งเพื่อฟ้องให้เห็นถึงการเดินไปสู่เส้นทางที่ผิดพลาดในประเทศของเธอ อย่างไรก็ตาม ในสายตาของ Satrapi วัฒนธรรมอิสลามในโลกตะวันออกไม่ได้เลวร้าย มีแต่ปัญหา หรือมีแต่ข้อเสียเสมอไป ในขณะที่วัฒนธรรมตะวันตกก็ใช่ว่าจะดีเลิศ จนต้องยึดเป็นสรตะ เธอต้องการนำเสนอภาพต่าง ๆ เพื่อให้คนอิหร่านเองตั้งคำถามกับสิ่งที่เกิดขึ้น ในขณะที่อยากให้เพื่อนร่วมโลกอื่น ๆ เข้าใจปัญหา และวัฒนธรรมของคนอิหร่าน รวมทั้งชาวมุสลิมอื่น ๆ ด้วย

ดนตรีไม่มีพรมแดน : ในกรุงเตหะรานผู้คนก็ฟังเพลงป๊อปของประเทศตะวันตก.

ลุงสอน Marji ถึงชีวิตที่อาจต้องประสบกับความทุกข์ทรมาน และความอยุติธรรม

แต่มนุษย์ก็ต้องต่อสู้ และฝ่าฝันเพื่อไปให้ถึงยังจุดหมายของตัวเอง.

„Persepolis“ ได้ไปฉายที่เมืองคานส์ปีล่าสุด ด้วยครับ แล้วก็ได้รางวัล Jurypreis มาครอง พร้อม ๆ กับ คำประท้วงและต่อต้านจาก รัฐมนตรีกระทรวงวัฒนธรรมอิหร่าน อย่างไรก็ตาม ปฏิกิริยาต่อต้านนี้กลับทำให้ Satrapi รู้สึกแปลกใจ เพราะ จริง ๆ แล้ว การ์ตูนของเธอออกสู่ตลาดมาตั้งหลายปีมาแล้ว ที่สำคัญ ตอนนี้ Satrapi ยังคาดด้วยว่า หนังของเธอน่าจะมีออกมาในรูป DVD และขายกันในตลาดมืด ประเทศอิหร่าน ไปเรียบร้อยแล้ว

สุดท้าย เธอยังบอกอีกด้วยว่า

„Die Leute im Iran finden immer einen Weg, an verbotene Literatur, Musik oder Filme heranzukommen“

"ผู้คนในอิหร่าน ยังคงหาทางที่จะเข้าถึง บทความ เพลง และภาพยนตร์ต้องห้าม อยู่เสมอ ๆ"

อ่านความเป็นมา และเรื่องราวที่เกี่ยวกับการ์ตูนแนวศาสนา วัฒนธรรม และการเมืองเรื่องนี้จบ นอกจากใจจดจ่ออยากดูหนังแล้ว ก็ให้หวนคิดไปถึงประเทศบ้านเกิดตัวเองบ้าง เพราะมีสถานการณ์บางอย่างคล้ายคลึงกัน อาทิ การบังคับพฤติกรรมของคนในสังคม (ให้ต้องยืนตรง เมื่อ...), ห้ามหนังสือ หนังสือแปล การ์ตูน, ปิดกั้นและเซ็นเซอร์หนัง หนังสือแปล และการ์ตูน !, โดยเหล่านี้ มีกระทรวงวัฒนธรรมเป็นหัวหอก ฯลฯ

แต่แปลก... โดยไม่ต้องอิงอาศัย ความเชื่อทางศาสนา ที่มีมานานเป็นพัน ๆ ปี จนอาจหยั่งรากลึกในสำนึกของผู้คน... แค่เพียงใช้วาทะกรรมอายุไม่กี่สิบปี ประเภท "ชาติ กับ ความมั่นคง" พฤติกรรมปิดกั้น และกดขี่ทางวัฒนธรรม และความคิด โดยผู้มีอำนาจในบ้านเรา กลับทำได้สบาย ๆ, ได้ผลเป็นที่น่าพอใจ, ไม่น้อยหน้า และดูเหมือนว่าจะหนักหนาขึ้นเรื่อย ๆ ....

Marjane Satrapi และ Vincent Paronnaud

การสวมผ้าคลุมศรีษะ และการปฏิญาณตนตอนเช้า เป็นกฎของโรงเรียนที่ Marji ก็ไม่อาจต่อต้าน

เด็กหญิง Marji กับบทบาทนักต่อสู้ ท่ามกลางความกังวลของพ่อแม่ และปู่ย่า

Marji และเพื่อน ๆ กับการทำความคุ้นเคยกับสิ่งแวดล้อม และชีวิตประจำวัน รูปแบบใหม่ ๆ

แรงปรารถนา และความฝันที่สักวันจะได้กลับไปบ้านเกิด ยังคงอยู่กับ Marjane ตลอดเวลา

หนังสือการ์ตูน

ปล. 1 ดู Trailer (ภาษาฝรั่งเศส) ที่นี่ www.sonyclassics.com/persepolis/ อ่ะแล้วก็แน่ล่ะอีกเพียบ ที่นี่ www.youtube.com

ปล. 2 พอเขียนบล็อกนี้เสร็จ เลยค้นเรื่องนี้เป็นภาษาไทยต่อ อยากรู้ว่าเขาเอาเข้าไปฉายที่เมืองไทยบ้างอ๊ะเป่า...ก็เจออันนี้เข้าให้ ...แหม ไม่น่าแปลกใจนะ ที่เขียนเรื่องนี้แล้ว จะพาให้นึกถึงบ้านเกิดตัวเองมั่ง

Persepolis แอนิเมชั่นจากฝรั่งเศส ถูกสั่งระงับการฉายในเทศกาลหนังกรุงเทพ แม้เพิ่งจะมีการประกาศอย่างเป็นทางการว่าจะเป็นหนังเปิดเมื่อวันเสาร์ (23) ที่ผ่านมานี้เอง

ข่าวการระงับ การฉาย Persepolis เริ่มเป็นที่เปิดเผยกันว่า ทางสถานทูตอิหร่านได้ติดต่อทาง ททท. ขอให้งดฉายภาพยนตร์เรื่องนี้ในประเทศไทย โดยทาง thaicinema.org ได้ติดต่อซักถามไปทางการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ซึ่งประมาณ 17 .00 น. นายฉัททันต์ กุญชร ณ อยุธยา ได้ชี้แจงในเรื่องนี้ไว้ดังต่อไปนี้

“ ได้รับการขอร้องจากสถานทูตอิหร่านจริง เรื่องขอให้พิจารณาการฉายหนังเรื่องนี้อีกครั้ง ทางเราได้นึกถึงความสัมพันธ์เป็นหลัก จึงตัดสินใจเช่นนี้”

ทางเว็บได้ถามต่อว่า จะสั่งห้ามเฉพาะไม่ให้เป็นหนังเปิดเท่านั้นหรือไม่ ซึ่งนายฉัททันต์แจ้งว่า จะไม่มีการฉายเลย โดยให้เหตุผลไว้ว่า

“ ทางเขาก็มีเหตุและผล ซึ่งจะต้องถามกับทางสถานทูตเอง ” ...

ที่มา : www.thaicinema.org

ปล. 3 แล้วก็มีอันนี้ เล่าเรื่องได้ละเอียดกว่า http://ninamori.blogspot.com