ComBioLaw.De

หากท่านใดเคยอ่านข้อเขียนผมตอนหนึ่งเรื่อง "วิวัฒนาการอาชญากรรมคอมพิวเตอร์" คงพอทราบว่า ยุคของอาชญากรรมประเภทที่ว่า แบ่งได้หลัก ๆ ประมาณ 3 ยุค เริ่มต้นด้วย (ทศวรรษที่ 60) ยุครัฐสอดแนมข้อมูลของประชาชน ซึ่งเรื่องนี้ได้รับอิทธิพลมาจากหนังสือนิยาย "1984“ ของ George Orwell จากนั้นก็เข้าสู่ยุคอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ (ทศวรรษที่ 70) ตามต่อมาด้วยยุคอาชญากรรมไซเบอร์ (ตั้งแต่ทศวรรษที่ 90) จริงแล้ว แนวโน้มของยุคต่อมาที่คาดเดากันไว้ เป็นยุคที่ไร้ขอบเขต และเป้าหมายแห่งการกระทำที่เจาะจงได้ นั่นหมายความว่า อาชญากรรมคอมพิเตอร์จะเข้าไปเกี่ยวพันกับอาชญากรรมหลากรูปแบบ ทั้งในระดับปัจเจก สังคม ประเทศ และระหว่างประเทศ ทั้งนี้ก็เพราะคอมพิวเตอร์กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตมนุษย์ กิจกรรมเกือบจะทุกสิ่งอย่าง ล้วนผูกติดกับอุปกรณ์ที่มีรูปร่างหน้าตา และความสามารถแบบนี้ อาชญากรรมที่เริ่มเผยโฉมออกมาให้ปวดหัวแล้วก็อาทิ Cyberwar หรือ Cyberterrorismus

อย่างไรก็ตาม ก่อนจะไปถึงยุคนั้นเต็มตัว ใครเลยจะรู้ว่านิยาย "1984“ ที่ว่าด้วยเรื่อง Big Brother จะตามมาหลอกหลอนประชาชน และถูกปัดฝุ่นหยิบขึ้นอ่านใหม่อีกครั้ง แม้ทุกวันนี้หลายประเทศจะมีกฎหมายที่ว่าด้วยการ "คุ้มครองข้อมูลข่าวสาร" ใช้บังคับแล้วก็ตามที นั่นก็เป็นเพราะว่า ในช่วงปีสองปีที่ผ่านมา ได้เกิดกฎหมาย หรือข้อกำหนดตัวอื่นมาปะทะคัดง้างกับหลักการคุ้มครองข้อมูลข่าวสาร หรืออย่างน้อย ๆ ก็เปิดช่องโหว่ และยังผลให้การคุ้มครองข้อมูลทำได้ยากเย็นขึ้น แต่ครั้งนี้ออกจะน่าสะพรึงกลัวยิ่งกว่า เพราะในขณะที่ Big Brother แบบเก่า ๆ ที่กระทำโดยรัฐยังดำรงอยู่ หรือเพิ่มความเข้มงวด ด้วยข้ออ้างใหม่ที่ว่าด้วยเรื่อง "การป้องกันการก่อการร้าย" ดูเหมือน "พี่เบิ้ม" ในคราบบริษัทเอกชน ก็กำลังถือกำเนิด โดยมีรัฐเป็นผู้ทำคลอดให้ไม่ว่าจะโดยรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม และเรื่องแบบนี้ก็เกิดขึ้นได้แม้กับประเทศที่ใคร ๆ ต่างเชื่อว่า พื้นที่ความเป็นส่วนตัวของประชาชนได้รับความเคารพจากรัฐ อย่างประเทศเยอรมนี

ตลอดอาทิตย์ที่ผ่านมา สื่อเยอรมันหลากสำนัก กำลังตามเล่นข่าวหนึ่งแบบเกาะติด และหนักหน่วง ต่อกรณีที่... 

เกร็ดชีวิต เยอรมัน

เชกูวารา

Deutsche Telekom บริษัทผู้ให้บริการโทรคมนาคมยักษ์ใหญ่ของเยอรมัน (และดูเหมือนจะของยุโรปด้วย) สอดแนมการติดต่อสื่อสารระหว่างตัวแทนหน่วยงานที่เข้ามานั่งเป็นผู้บริหารในบอร์ดวางแผน และผู้จัดการฝ่ายต่าง ๆ ของบริษัทเอง กับนักข่าวสายโทรคมนาคม มายาวนานเป็นปี ๆ ทั้งนี้ด้วยข้ออ้างว่า เพื่อควบคุม และป้องกันตรวจสอบไม่ให้แผนงาน และความลับของบริษัทรั่วไหล

โดยการสอดแนมในที่นี้ ใครหลายคนอาจคิดว่ายังดีกว่าบ้านฉัน เพราะ deTelekom ไม่ได้ใช้วิธีการดักฟัง "เนื้อหา" ของการติดต่อนั้น ๆ (เพราะผิดกฎหมายเยอรมัน) แต่ใช้วิธี วิเคราะห์เอาจาก "ข้อมูลจราจร" ที่ถูกเก็บไว้โดยบริษัทเอง (ตามกฎหมาย) อาทิ หมายเลขโทรศัพท์ต้น-ปลายทาง, วันเวลาที่ติดต่อ, ระยะเวลาในการติดต่อ, หมายเลขเครื่องโทรศัพท์ ฯลฯ (ความหมายเดียวกันกับ ข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ ตาม พรบ. คอม ฯ บ้านเรานั่นล่ะครับ...เคยเขียนถึงข้อกำหนดให้ผู้ให้บริการติดต่อสื่อสารเก็บข้อมูลลักษณะนี้ชื่อ Vorratsdatenspeicherung ของเยอรมันไปครั้งหนึ่งแล้ว ทีบล็อกตอน "เยอรมันสอดแนม") แต่ด้วยข้อมูลเพียงเท่านี้ ถ้าได้นักวิเคราะห์ระดับฝีมือ คนถูกสอดแนมก็หนาว ๆ ร้อน ๆ แล้ว เพราะมันจะสืบทราบได้ว่าใครทำอะไร กับใคร ที่ไหน เมื่อไหร่ และนานเท่าใด

เหตุการณ์นี้ถูกเปิดโปงโดยนิตยสาร Spiegel ซึ่งอ้างอิงข้อมูลจากเอกสารแฟกซ์ราวสามหน้ากระดาษ ของบริษัทให้คำปรึกษาแห่งหนึ่งตั้งอยู่ที่เบอร์ลิน ที่มีเนื้อความระบุถึงโครงการชื่อ Clipper, Rheingold และโครงการอื่น ๆ ของ deTelekom ว่ามีเป้าหมายเพื่อ การสอดแนม และวิเคราะห์ข้อมูลจราจร ที่เกียวกับการติดต่อสื่อสารทั้งทางโทรศัพท์บ้านและมือถือ ของนักข่าวเยอรมันสายโทรคมนาคม และข่าวเศรษฐกิจคนสำคัญ ๆ รวมทั้งคนที่นักข่าวนั้น ๆ ติดต่อสื่อสารด้วยเป็นการส่วนตัว โดยเน้นเป้าไปที่การติดต่อกับบรรดาตัวแทนผู้บริหารบอร์ด และผู้จัดการแผนกต่าง ๆ ของ deTelekom เอง โดยรายงานการวิเคราะห์ข้อมูลเหล่านี้ จะถูกส่งไปยังแผนกรักษาความปลอดภัยข้อมูลของ deTelekom โดยตรง

เมื่อมีข่าวฉาวแบบนี้เกิดขึ้น ผู้บริหาร deTelekom ซึ่งรับผิดชอบฝ่ายรักษาความปลอดภัยของข้อมูล รีบออกมาชี้แจงว่า ทาง Telekom ได้รับรายงานเรื่องนี้จากหนังสือแจ้งโดยบริษัทรักษาความปลอดภัยข้อมูลภายนอก ที่ทำงานร่วมกับหน่วยของ deTelekom เอง ตั้งแต่วันที่ 28 เมษายนแล้ว และหลังจากนั้นราวสองอาทิตย์ deTelekom ก็นำเรื่องไปแจ้งความ ...ซึ่งแน่นอน ผู้บริหารคนปัจจุบันก็อ้างว่า ถ้าเป็นเรื่องจริง น่าจะเป็นโครงการของผู้บริหารคนเก่า และเขาเองไม่รู้ไม่เห็น (?) .จริงแล้ว ก่อนหน้านี้ ประมาณกลางปี 2006 deTelekom เคยโดนฟ้องคดีในประเด็น การใช้ข้อมูลจราจรโดยมิชอบด้วยกฎหมาย มาแล้วครั้งหนึ่งครับ ยังผลให้ต้องยกเครื่องหน่วยงานและระบบที่เกียวข้องกับการรักษาความปลอดภัยของข้อมูลครั้งใหญ่ไปเมื่อปลายปี 2007 นี่เอง แต่แล้วเรื่องแบบนี้ก็ดันมาเกิดขึ้นอีก

จากเหตุสอดแนมสุดอื้อฉาวนี้ ทำให้ประเด็น Vorratsdatenspeicherung ที่รัฐกำหนดให้ผู้ให้บริการโทรคมนาคมทุกประเภท ต้องเก็บรักษาข้อมูลจราจรของลูกค้าไว้อย่างน้อย 6 เดือน เพื่อประโยชน์ในการสืบสวนสอบสวนการก่อการร้าย หรือการกระทำความผิดร้ายแรงอื่น ๆ (ข้อกำหนดนี้ ปัจจุบันยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลว่าขัดกับ รัฐธรรมนูญว่าด้วยเรื่อง การคุ้มครองข้อมูล และพื้นที่ความเป็นส่วนตัวของประชาชน หรือไม่)  ดังเปรี้ยงป้าง และถูกเล่นงานหนักหน่วงอีกครั้ง

ทั้งนี้หลายฝ่ายเห็นว่า ในขณะที่ผู้ให้บริการติดต่อสื่อสารทุกราย มีหน้าที่ต้องเก็บข้อมูลไว้ในระยะเวลายาวนาน แต่รัฐกลับไม่มีมาตรการป้องกันข้อมูลเหล่านั้นจากการกระทำผิด ทั้งจากอาชญากรทั่วไป หรือแม้แต่จาก "ตัวผู้ให้บริการที่เก็บข้อมูลนั้น ๆ เอง" ที่เป็นรูปธรรม ซึ่งนั่นย่อมเท่ากับว่า รัฐกำลังเปิดช่องทางให้เกิดการกระทำความผิดต่อข้อมูล มากยิ่งขึ้น และพฤติกรรม Big Brother โดยบริษัทต่าง ๆ ทำนองเดียวกับ deTelekom ก็จะเกิดขึ้นทุกหย่อมหญ้า สุดท้ายเลยกลายเป็นเรื่องน่าสงสัยว่า ตกลงแล้วการให้เก็บข้อมูลเอาไว้ จะช่วยป้องกันอาชญากรรม หรือว่าเปิดช่องให้เกิดอาชญากรรมได้ง่ายขึ้น กันแน่ ?

นอกจากบรรดารัฐมนตรีหลายกระทรวงจะเรียกประชุมหน่วยงานทั้งรัฐ และเอกชนที่เกี่ยวข้องเพื่อปรึกษาหารือเรื่องนี้โดยด่วนแล้ว ยังทำให้หน่วยงานป้องกันอาชญากรรมเยอรมัน หันมาให้ความสนใจประเด็นการ จัดตั้งศูนย์เก็บข้อมูลดังกล่าวไว้โดยรัฐบาล หรือหน่วยงานที่เกียวข้อง อาทิ ศูนย์คุ้มครองข้อมูลข่าวสาร เสียเอง ทำนองเดียวกับที่เกิดขึ้นแล้วที่ประเทศอังกฤษ ด้วย โดยนอกจากเหตุผลเพื่อป้องกันการกระทำผิดต่อข้อมูลที่จัดเก็บแล้ว ยังน่าจะมีประโยชน์ต่อหน่วยงานสืบสวนสอบสวนอาชญากรรม และการก่อการร้ายโดยตรงด้วย เนื่องจากไม่ต้องเสียเวลาร้องขอข้อมูลจากผู้ให้บริการเอกชน

จากเหตุการณ์นี้ ยังมีการแตกประเด็นอื่น ๆ อีกมากมายครับ อาทิ การเรียกร้องให้รัฐแก้ไขปรับปรุงกฎหมาย "คุ้มครองข้อมูลข่าวสาร" (Datenschutz) และ กฎหมายอื่น ๆ ที่เกียวข้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ควรมีการเพิ่มค่าปรับสำหรับบริษัท หรือนิติบุคคลที่เอาข้อมูลลูกค้าที่จัดเก็บนั้นไปใช้ในทางที่มิชอบด้วยกฎหมาย

กระทั่งปัญหาว่า ใครบ้าง (รัฐ, ผู้ให้บริการ ฯลฯ) ควรมีภาระหน้าที่ในการรักษาความปลอดภัยข้อมูลที่ถูกจัดเก็บ ก็ถูกตั้งไว้เช่นกัน แต่ดูเหมือนว่า ต่อปัญหานี้ รัฐกลับพยายามผลักให้เป็นภาระหน้าที่ของผู้ให้บริการเอง ที่จะต้องดูแลรักษาความปลอดภัยของข้อมูลที่ตัวเองจัดเก็บให้ดี ๆ ไม่ให้ถูกนำไปใช้ในทางที่ผิด จนบรรดาผู้ให้บริการต้องออกมาตอบโต้ว่า พวกเขาคงจะไม่มีปัญหาเลยกับภาระหน้าที่ในการดูแลข้อมูลลูกค้า หากพวกเขาประสงค์ที่จะจัดเก็บข้อมูลเหล่านั้นกันเอง แต่เมื่อมันไม่ใช่ และความจริง ก็คือ รัฐทำให้มันกลายเป็นหน้าที่ตามกฎหมาย บังคับให้ต้องเก็บ เช่นนี้แล้ว รัฐมีความชอบธรรมใด ในการผลักภาระในการรักษาความปลอดภัยทั้งหมด ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายนัก มาไว้ที่ผู้ให้บริการแต่เพียงฝ่ายเดียว ...ผมเข้าใจว่ากว่าจะได้บทสรุปในเรื่องนี้ เค้าคงต้องคุยกันอีกยาว

ปัญหาเรื่องสิทธิความเป็นส่วนตัวของลูกจ้าง หรือพนักงาน ที่นายจ้างหรือผู้บริหารบริษัทไม่ควรละเมิดได้ ก็ถูกหยิบยกขึ้นอภิปรายอย่างหนักในรอบนี้เช่นกัน (ก่อนหน้านี้ไม่นาน ประเด็นนี้เคยถูกตั้งคำถามไปแล้ว กรณีซุปเปอร์มาเก็ต Lidll ติดกล้องวงจรปิดไว้ในห้องพนักงาน แต่ครั้งนั้นเป็นแค่ปัญหาพ่วงเล็ก ๆ เพราะปัญหาจริง คือ มีลูกค้าประท้วง Lidl ก่อน ในปัญหา "การคุ้มครองข้อมูล" เกี่ยวกับกล้องที่ติดไว้ที่เค้าเตอร์คิดเงิน ซึ่งถูกกังวลว่าจะเกิดการสอดแนมรหัสบัตรเครดิต หรือเอทีเอ็ม เวลาที่ลูกค้ากดจ่ายตรงเค้าเตอร์ ประท้วงกันใหญ่เป็นอาทิตย์เหมือนกัน สุดท้าย Lidl ยอมเอากล้องตรงเค้าเตอร์ออก แต่ไม่ยอมเอาในห้องพนักงานออก ด้วยเหตุผล เพื่อป้องกันพนักงานขโมยของ)

และแน่นอนครับ กรณี deTelekom นี้ ผู้ได้รับผลกระทบโดยตรงอย่าง สมาคมนักข่าวเยอรมัน ย่อมต้องออกมาถามหาความรับผิดชอบจาก deTelekom โดยพวกเขากล่าวว่า การกระทำเช่นนี้ นอกจากถือเป็นการกระทำมิชอบต่อพื้นที่และข้อมูลส่วนบุคคล แล้ว ยังเป็นการทำลายสิทธิเสรีภาพของสื่อสารมวลชน ซึ่งน่าจะขัดต่อกฎหมายรัฐธรรมนูญอีกด้วย พร้อมกับเรียกร้องให้รัฐออกมาตรการควบคุมบริษัทผู้ให้บริการติดต่อสื่อสารรายอื่น ๆ เพื่อไม่ให้เกิดกรณีอย่าง deTelekom ขึ้นได้อีกในอนาคต

deTelekom ยังถูกต้้งคำถามจากสังคม ในประเด็นที่เกี่ยวกับจริยธรรมในการทำธุรกิจ ด้วยครับ โดยมีคนกล่าวว่า จริงอยู่ที่บริษัทมีความชอบธรรมที่จะตรวจสอบการทำงาน รวมถึงพฤติกรรมบางอย่างของพนักงาน ทั้งนี้เพื่อป้องกันข้อมูล และการประกอบธุรกิจของตัวเอง แต่ "ความชอบธรรม" ดังกล่าวก็ไม่ได้เป็นใบอนุญาต หรือใบเบิกทางให้บริษัทสามารถใช้วิธีการที่ "ไม่ชอบด้วยกฎหมาย" ในการตรวจสอบได้

ท้ายสุดนอกจาก deTelekom อาจจะต้องรับผิดชอบต่อบรรดาตัวแทนผู้บริหารบอร์ด ผู้จัดการ และนักข่าวที่ถูกสอดแนม ในข้อหาว่าเป็นการใช้ข้อมูลไปในทางที่มิชอบ กระทำผิดตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลข่าวสาร และกฎหมายอื่น ๆ แล้ว (ขณะนี้ยังอยู่ในขั้นตอนของการสอบสวนโดยอัยการ และมีแนวโน้มว่า หากเรื่องนี้เกิดขึ้นจริง ตัวบริษัทเองอาจโดนค่าปรับสูงสุดถึงประมาณ 1 ล้านยูโร ในขณะที่ อดีตผู้บริหารฝ่ายรักษาความปลอดภัยของข้อมูล และผู้ต้องสงสัยคนอื่น ๆ ที่ร่วมโครงการสอดแนมดังกล่าว ก็อาจติดคุกตามกฎหมายอาญาด้วย หากมีพยานหลักฐาน) เหตุการณ์ครั้งนี้ ยังส่งผลกระทบต่อความน่าเชื่อถือของ deTelekom เอง ในแง่ของการคุ้มครอง และรักษาความปลอดภัยข้อมูลของลูกค้า อย่างใหญ่หลวงอีกครั้ง จนบรรดาผู้บริหารต้องออกมายืนยันกับลูกค้าว่า ทางบริษัทจะเข้มงวด และปรับปรุงระบบรักษาความปลอดภัยข้อมูลลูกค้าให้ดีขึ้น

หากติดตามข่าวสารแวดวงกฎหมาย และสิทธิทำนองนี้อยู่บ้าง คงพอทราบนะครับว่า ปัจจุบันหลายประเทศ รวมทั้งองค์กรระหว่างประเทศ อย่างสหภาพยุโรป ต่างพยายามออกข้อกำหนดให้ผู้ให้บริการโทรคมนาคม และติดต่อสื่อสารเก็บรักษาข้อมูลจราจรต่าง ๆ เหล่านี้ไว้ โดยให้เหตุผลว่า เป็นการป้องกัน การก่อการร้ายระหว่างประเทศ (สำหรับฝั่งอเมริกานั้น ปัจจุบันยังมี Echelon เป็นเครื่องมือให้รัฐบาลใช้สอดแนมใครต่อใครทั่วโลกได้อยู่ ซึ่งโครงการนี้มาหลายสิบปีแล้ว ตั้งแต่ยุคสงครามเย็น เลยดูไม่ค่อยเดือดร้อนเท่าไหร่นัก) แต่ปัญหาที่ยังถกเถียงกัน ก็คือ รัฐควรให้ความสำคัญกับอะไรมากกว่ากัน ระหว่างการป้องกัน หรือรักษาความปลอดภัย จากภัยก่อการร้าย (ที่เอาเข้าจริง ก็ยังคงถูกตั้งคำถามว่า มีจริงหรือ ถ้ามี เขาคือใครกันแน่ หรือจะร้ายกาจเท่ากับที่อเมริกาวาดไว้หรือไม่) กับ เสรีภาพในการติดต่อสื่อสาร และพื้นที่ความเป็นส่วนตัวของประชาชน และสังคมโดยรวม

อย่างไรก็ตาม ดูเหมือนวันนี้ ปัจจัยที่รัฐต้องนำมาชั่งน้ำหนักเปรียบเทียบกับปัญหาการก่อการร้าย คงไม่ได้มีแค่นั้นเสียแล้ว เพราะข้อมูลส่วนตัวในลักษณะต่าง ๆ ที่รัฐพยายามให้จัดเก็บ กำลังกลายเป็นเหยื่ออันโอชะของบรรดาอาชญากรมืออาชีพรูปแบบต่าง ๆ รวมทั้งนำไปสู่การละเมิดสิทธิเสรีภาพอื่น ๆ อีกนานัปการ นอกจากการสอดแนมกันเองภายในบริษัทแล้ว จะเกิดอะไรขึ้นถ้ามีการสอดแนมระหว่างบริษัทขู่แข่ง ? จะมีปัญหาอะไรไหม ถ้ามีการขายข้อมูลเหล่านั้นต่อกันไปในตลาด(มืด)ข้อมูล ? คงสนุกพิลึกถ้าระบบรักษาความปลอดภัยของผู้ให้บริการที่จัดเก็บ ยังไม่มีมาตรฐานเพียงพอ ? และจะเป็นปัญหาที่ได้รับการสะสางโดยเร็วหรือไม่ ถ้าการติดต่อสื่อสารระหว่างนักข่าว นักเขียน นักวิพากษ์วิจารณ์การเมือง ถูกจับตาดูทุกฝีก้าวโดยฝ่ายรัฐเอง ?  ฯลฯ

ในยุคสมัยที่ข้อมูลข่าวสารมีราคาค่างวด มนุษย์สามารถประดิษฐ์เครื่องมือประมวลผล รวมทั้งคิดวิเคราะห์ ตีความได้ทุกแง่มุมจากข้อมูลที่อยู่ในมือ ประกอบกับความเชื่อมโยงสัมพันธ์ระหว่างการประกอบอาชญากรรมหลากรูปแบบ เส้นแบ่งยุคอาชญากรรมคอมพิวเตอร์ กำลังจะถูกลบทิ้ง แล้วมันก็กำลังจะวิ่งเข้าผสมผสานจนยากจะจำแนกแยกแยะได้

ใครจะคิดว่า อาชญากรรมรูปแบบใหม่อย่าง Cyberterorris จะชักจูงให้รัฐ และประชาชนต้องกลับมาปวดหัวกับปัญหาเดิม ๆ อย่างการ ล่วงละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล แถมยังขยายเลยเถิดไปถึงปัญหาใหม่ที่มีขอบเขตคาบเกียวกับ เสรีภาพสื่อมวลชน และการเมืองการปกครอง 

Big Brother (คนละเรื่องกับรายการโชว์) หรือ การจับจ้องสอดแนม เป็นคำไม่พึงปรารถนาของหลาย ๆ ประเทศครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศที่คนให้ความสำคัญกับ สิทธิเสรีภาพของปัจเจกบุคคล แม้เรื่องนี้อาจพออนุโลมให้ทำได้บ้าง แต่ก็เฉพาะกรณีเพื่อปกป้องความปลอดภัยสาธารณะ ภายใต้ขอบเขต และเงื่อนไขที่จำกัด ชัดเจน รวมทั้งรัฐต้องมีมาตรการป้องกันผลข้างเคียงอันไม่พึงปรารถนาอื่น ๆ รองรับไว้ด้วย เท่านั้น

พอลองติดตามเรื่องนี้ (และเรื่องอื่น ๆ ทำนองเดียวกัน) ของที่นี่ดูแล้ว ต้องถือเป็นเรื่องน่าตื่นใจทีเดียวครับ ถ้าเราได้คิดว่า คดีภายในหน่วยงานหนึ่งที่เกิดขึ้นคดีเดียวนี้ กลับถูกสังคม ผู้คนและองค์กรต่าง ๆ ทั้งภาคเอกชน และภาครัฐเองตั้งคำถามเป็นเรื่องเป็นราวใหญ่โต หยิบยกขึ้นพิจารณาในหลากหลายทิศทาง ทั้งนี้ทั้งนั้นก็เพื่อชี้ให้เห็นข้อเสีย ข้อผิดพลาดของมาตรการที่ถูกบังคับใช้อยู่ จะได้ช่วยกันหาทางป้องกันไม่ให้เกิดได้อีกในอนาคต (แม้ว่า ด้วยคดีนี้ ผลมันยังไม่ได้เกิดกับตัวเองโดยตรง ก็ตาม) ในกรณีนี้ ถึงแม้ว่า รัฐคงยังยืนยันที่จะให้มีการจัดเก็บข้อมูลต่อไป แต่ก็น่าเชื่อเหลือเกินว่า ต่อไปรัฐจะต้องออกมาตรการคู่ขนานเพื่อคุ้มครองข้อมูลต่าง ๆ เหล่านั้นอย่างรู้เท่าทัน และเข้มงวดมากกว่าที่เป็นอยู่

อ่านแล้ว ถ้าคิดถึงสถานการณ์ หรือ กฎหมายทำนองเดียวกันนี้ของบ้านเรา ก็ไม่ต้องขนลุกขนพอง หรือนอนไม่หลับไป แต่ขอให้ทำใจให้ดี ๆ เพราะปัจจุบัน นอกจาก ท่านจะยังไม่เห็นเงา กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล, รัฐธรรมนูญคุ้มครองสิทธิประชาชนยังล้มลุกคลุกคลาน, ข้อมูลส่วนตัวต่าง ๆ ยังเป็นของไร้ค่า จะละเมิดเองก็ได้ หรือจะเอาไปขายต่อก็เชิญเถิด, เจ้าหน้าที่เอาแต่ไล่จับการ์ตูนโป๊ กับยัดข้อหาหมิ่นพระบรม ฯ, ประชาชนทำตัวเป็น  Big Brother คอยสอดแนมซึ่งกันและกัน แล้ว เรายังมี รัฐกับเจ้านาย สวมบท Godfather คอยประกาศห้ามกันอย่างโจ่งแจ้ง แม้จะขัดกับสิทธิเสรีภาพว่า "อย่าทำอะไรที่ฉันไม่ชอบ"...เอาไว้ให้นอนสะดุ้งโหยง ๆ อีกด้วย :P