ComBioLaw.De

ด้วยคุณสมบัติของ "อินเตอร์เนต" หรือ "โลกเสมือน" ทำให้เราสามารถติดต่อสื่อสารกับคนทั่วโลกได้รวดเร็ว สะดวกสบาย ในราคาเป็นกันเอง อินเตอร์เนตจึงเข้ามามีบทบาทในชีวิตได้ไม่ยากนัก ความฝันของคนไอทีตั้งแต่ยุคกลางทศวรรษที่แล้ว (ช่วง 1995) คือ การนำอินเตอร์เนตเข้ามาแทนที่เครื่องคอมพิวเตอร์ นั่นหมายความว่า กิจกรรมต่าง ๆ ที่เรากระทำบนคอมพิวเตอร์ เราสามารถกระทำบนอินเตอร์เนตได้ทั้งหมด คอมพิวเตอร์มีหน้าที่เพียงเป็นตัวเชื่อมต่อไปยังอินเตอร์เนตเท่านั้น

เมื่อเวลาผ่านไป 15 ปี ชาวไอทีได้ลองผิดลองถูกมานับครั้งไม่ถ้วน และความฝันที่ว่าก็ใกล้ความเป็นจริงมากขึ้นทุกขณะ แรงผลักดันหลัก คือ คุณสมบัติของอินเตอร์เนต, ความสามารถของฮาร์ทแวร์, ราคาค่าบริการ (ส่วนมากไม่เก็บเงิน) และ โอเพนซอร์ส ¹⁾ บริการออนไลน์ต่าง ๆ เกิดขึ้นมากมาย ทั้งในรูปแบบของ social network, e-commerce, desktop replacement ฯลฯ ซึ่งการใช้บริการเหล่านี้ ย่อมมีการนำข้อมูลส่วนตัวของผู้ใช้ไปเก็บไว้บนอินเตอร์เนต และเมื่อวันหนึ่งความฝันของคนไอทีได้กลายเป็นความจริง คอมพิวเตอร์ได้ถูกแทนที่ด้วยอินเตอร์เนต ถึงตอนนั้น ข้อมูลที่ถูกเก็บไว้ในคอมพิวเตอร์ส่วนใหญ่ ก็ต้องถูกนำไปเก็บไว้สักที่ในอินเตอร์เนต

และด้วยคุณสมบัติของอินเตอร์เนตเช่นกัน ข้อมูลที่ถูกเก็บไว้บนอินเตอร์เนต มักจะไม่ถูกเก็บไว้เพียงที่เดียว แต่จะกระจายตัวไปยังที่ต่าง ๆ มากมาย ทั้งด้วย search engine, robot, hyper link หรือแม้แต่การคัดลอกข้อมูลในลักษณะ hard copy ดังนั้น อินเตอร์เนตจึงกลายเป็นที่เก็บข้อมูลในลักษณะ "เขียนได้ อ่านได้ แต่ลบไม่ได้" เป็นผลทำให้ ...

ไอที

"[...] คือเรื่องคนดีคนเลวมันไม่เกี่ยวกับการตีความคุณสมบัติทางกฎหมาย ผมตีความกฎหมายโดยยึดหลัก มันก็เลยไปเข้าทางอีกฝ่ายอยู่เรื่อย ๆ จนอาจารย์บางคนขอไม่ให้ผมให้ความเห็น ผมก็บอก แล้วจะให้ผมทำอย่างไร เลิกสอนกฎหมายเลยไหม ให้ผู้มีคุณธรรมทั้งหลายมาสอน แล้วก็ไม่ต้องยึดหลักการอะไรอีกแล้ว ก็ยึดตามความเชื่อ ผมเคยมีวิวาทะกับตุลาการบางท่าน ท่านก็บอกว่า เรื่องนี้อาจจะไม่ค่อยถูกหรอก แต่มันก็ดี แล้วผมก็ถามว่า อย่างนี้จะสอนหนังสือกันอย่างไร เอาอัตวิสัยตัวเองไปตัดสินเสียแล้ว อย่างนั้น ตัวบทกฎหมาย หลักวิชาทางนิติศาตร์ที่สั่งสมกันมาเป็นพันปีคุณเลิกเถอะ ในเมื่อคุณตัดสินได้แล้วว่ามันดีหรือชั่วจากตัวคุณเอง ก็ไม่ต้องใช้หลักกฎหมายเป็นเกณฑ์แล้วสิ

ก็มาบอกว่า ผมเอาแต่กฎหมายไม่สนใจคุณธรรม ผมสนใจคุณธรรม แต่มันต้องไปด้วยกันสองอันนี้ คนที่ไม่เอาหลักกฎหมายต่างหากที่ไม่มีหลัก คุณไม่ชี้ประเด็นตามเหตุตามผล เพราะคุณอธิบายด้วยเหตุด้วยผลไม่ได้ เมื่ออธิบายไม่ได้แล้วจะเป็นประชาธิปไตยจะเป็นนิติรัฐอย่างไรล่ะ แต่ที่น่าประหลาดใจ คือ คนเหล่านี้จำนวนมากยังอ้างนิติรัฐอยู่ [...]"

"[...] โดย sense คือ มันประหลาด แต่อะไรประหลาดที่ไม่ได้เกิดขึ้นในโลกนี้ ก็เกิดขึ้นได้เสมอในประเทศนี้ [...]"

ตัด (สลับมาสองสาม) ตอนจากบทสัมภาษณ์:  วรเจตน์ ภาคีรัตน์ : ระบบกฎหมายลวงคน บทล่าสุด 6 ธันวาคม 2551 ไทยโพสต์ แทบลอยด์ บทนี้ไขทุกปัญหาที่หลายคนค้างคาใจ ไม่ว่าเรื่อง การประท้วงที่ผิดกฎหมาย, ไม่กล้าสลายการชุมนุม, ศาลรัฐธรรมนูญกับการยุบพรรค ไปจนถึง หลักนิติรัฐ กับสมครามการตีความ ฯลฯ (ข้อมูลผ่าน ประชาไท)

ปล.1 ไม่ใช่นักกฎหมายก็อ่านได้ ถ้าเป็นนักกฎหมายยิ่งอ่านดี.

ปล.2 เพิ่มเติมคลิปอีกบทให้ดู สัมภาษณ์ วรเจตน์ ภาคีรัตน์: Challenge Thailand 2010 โดย SIU

กฏหมาย

หลังจากที่คุณเชฯ เขียนเรื่อง สลายม็อบ ผมก็คุยกับคุณเช ฯ ในประเด็นต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้กันต่อ คุยไปคุยมาเลยนึกขึ้นได้ว่า ตอนฝึกทหารที่เยอรมัน วิชาบังคับที่ต้องเรียนวิชาหนึ่ง คือ "กฏหมายทหาร" ซึ่งเป็นวิชาที่ทหารเยอรมันทุกคนต้องเรียน ในตัวเนื้อหาหลักที่ต้องเรียน ก็คือ "ภารกิจของกองทัพเยอรมัน" มีอะไรบ้าง "สิทธิและหน้าที่ของทหาร" มีอะไรบ้าง ดูแล้วไม่น่าจะเกี่ยวกับการ "สลายม็อบ" ได้ แต่จริง ๆ แล้วกองทัพเยอรมันก็มีภาระกิจ ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องดังกล่าวโดยตรง

ก่อนที่จะเขียนเรื่องภารกิจของกองทัพที่นี่ คงต้องท้าวความถึงภูมิหลังของกฏหมายดังกล่าวก่อน ว่าเยอรมันมีบาดแผลจากสงครามโลกครั้งที่สองที่ลึกจนไม่อาจลืมเลือนอยู่ ซึ่งแน่นอนเกี่ยวพันโดยตรงกับทหารเยอรมัน ชาวเยอรมันสัญญากับตัวเองว่า เหตุการณ์อย่างนี้ จะไม่มีทางเกิดขึ้นซ้ำเป็นรอบที่สอง (Never Again) การออกกฏหมายต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กฏหมายที่เกี่ยวข้องกับทหาร ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง หรือช่วงก่อร่างสร้างตัว จึงคำนึงถึงเรื่องนี้ค่อนข้างมาก

ในกฏหมายรัฐธรรมนูญเยอรมันกำหนดบทบาทและหน้าที่ของกองทัพเยอรมันไว้ค่อนข้างชัดเจน โดยหลัก ๆ แล้ว หน้าที่ของกองทัพเยอรมัน ตาม Art. 87a รัฐธรรมนูญเยอรมัน มีดังนี้...

เกร็ดชีวิต เยอรมัน

หลังเหตุปะทะกันระหว่างตำรวจและกลุ่มผู้ประท้วงที่เรียกตัวเองว่า พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม สำหรับผมแล้ว ไม่เป็นเรื่องน่าแปลกใจเลย (แต่น่าเสียใจหรือไม่ ก็อีกเรื่อง) ที่ว่า ต้องมีแถลงการณ์ที่เอาแต่ประนามการกระทำของเจ้าหน้าที่รัฐ ออกมามากมายอีกตามเคย ที่ไม่แปลกใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งแถลงการณ์ของบรรดานักพิทักษ์สิทธิ ก็เพราะกลุ่มคนเหล่านี้มักเป็นคนยุคเก่าที่เติบโต คร่ำวอด หรือคุ้นเคยอยู่แต่กับการแก้ปัญหาการละเมิดสิทธิ และการใช้กำลังโดยฝ่าย "เจ้าหน้าที่รัฐ" หลักแท้ ๆ ที่ควรยึดถือประเภทต้องยืนอยู่ข้างความเป็นธรรม (คนละเรื่องกับความเป็นกลาง) หรือต้องประนาม "ความรุนแรง" ที่ถูกผลิตออกมาจากทุก ๆ ฝ่ายโดยไม่เลือกปฏิบัติ เลยถูกเจือจางลงโดย "เครื่องแบบ" จนยากเยียวยา เรียกว่าถ้าเกิดอะไรขึ้น ไม่ว่าจะเกิดด้วยเหตุผลใด ฝ่ายไหนสูญเสีย ฝ่ายใดเป็นผู้กระทำที่แท้จริงหรือสร้างเงื่อนไขให้เกิดความรุนแรง ถ้ามีเครื่องแบบมาเกี่ยวข้อง ต่อมยุติธรรมใต้สมองของคนกลุ่มนี้จะหยุดทำงาน ปุ่มเกลียดกลัวรัฐบาลใต้ลิ้นก็หลั่งสารเข้มข้นพ่นประนามซ้ำๆ แต่เพียงว่า เจ้าหน้าที่เลว

คุยกับบรรดาสหายหลายคนแล้วได้ข้อสรุปตรงกันว่า ตราบใดที่เมืองไทยยังไม่มีกฎหมายหรือกฎเกณฑ์อื่นใด เพื่อขีดเส้นให้การใช้สิทธิชุมนุมประท้วงเสียบ้าง และตราบใดที่สถานการณ์ ขยิบตาขวาทีซ้ายที ยังดำรงอยู่ในองค์กรที่ควรยึดความเป็นธรรม หรือบรรดานักวิชาการที่มักมีเสียงดังในสังคม ในอนาคต "ม็อบไทย" คงเป็นม็อบที่น่ากลัวที่สุดในโลก! ที่ว่าน่ากลัว ก็หาได้หมายถึงความรุนแรงบ้าพลังถึงขนาดอย่างพวกฮูริแกน แต่หมายถึงว่าม็อบบ้านเรานั้น นอกจากสามารถรวมตัวกันพกพาอาวุธได้โดยถูกต้อง และไม่ค่อยเห็นผู้ชอบแสดงตัวว่ารักความเป็นธรรมบ่นประนามแล้ว ยังสามารถ...

กฏหมาย

จากการติดตามข่าวการเมือง (อยู่บ้าง) แต่ก่อนผมก็นึกสงสาร บรรดาอาจารย์กฎหมายมหาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กฎหมายรัฐธรรมนูญ และปกครอง ว่าจะสอนนักศึกษากันยังไง เพราะหลักกงหลักการมันไปหมดแล้ว ตอนนี้เห็นทีต้องเห็นใจนักกฎหมายอาญา (ภาควิชาตัวเอง) บ้างละ

สืบเนื่องจาก คำสั่งไม่ฟ้องนาย นวมินทร์ วิทยกุล ของอัยการ ฉบับล่าสุด ได้สร้างความประหลาดใจให้ผมจนมิอาจหักห้ามใจได้ เลยต้องเขียนถึงเสียหน่อย ขอแยกเป็นข้อ ๆ ดังนี้

1) อัยการ เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐที่อยู่ในขอบเขตงาน "อำนวยความยุติธรรม" เป็นคน "ตรงกลาง" คือ ทำงาน "คาน (อำนาจ)" อยู่ระหว่าง ตำรวจ หรือพนักงานสอบสวน กับศาล ภารกิจหลักของอัยการ คือ คอยตรวจสอบสำนวนคดีว่า พยานหลักฐานที่ถูกรวบรวมส่งมาจากชั้นตำรวจ น่าจะเพียงพอ ที่จะให้ศาลรับฟังได้หรือไม่ว่า ผู้ต้องหาเป็นผู้กระทำความผิดตามข้อกล่าวหานั้น ๆ หากเห็นว่า "เพียงพอ" อัยการก็สั่งฟ้อง ถ้าไม่พอก็สั่งไม่ฟ้อง กฎหมายให้อำนาจกระทั่งหากเห็นว่าการสอบสวนไม่พอ อัยการอาจสั่งให้ตำรวจ ไปสอบสวนเพิ่มเติมได้ในประเด็นที่กำหนด เมื่อสั่งฟ้องแล้วก็ติดตามดำเนินคดีในศาล เมื่อศาลมีคำพิพากษาแล้ว หากเห็นว่าคำพิพากษาไม่ถูกต้อง ไม่เหมาะสมก็อุทธรณ์ฎีกาต่อไปจนถึงที่สุด

ดังนั้น เป็นเรื่องจริงแน่ที่ว่า อัยการไม่ใช่บุรุษไปรษณีย์ ที่คอยรับสำนวนจากตำรวจแล้วส่งต่อให้ศาลอย่างเดียว  ตรงข้ามอัยการมีอำนาจใช้ดุลยพินิจตรวจสอบถ่วงดุลย์ ด้วย แต่คำถามที่ต้องตั้ง ก็คือ กรอบในการใช้อำนาจถ่วงดุลย์ที่ว่านั้นอยู่ตรงไหน ? จริงอยู่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (มาตรา 141) ไม่ได้กำหนดขอบเขตการใช้ดุลยพินิจในการพิจารณาสำนวนของอัยการไว้ แต่...            

กฏหมาย